«
  1. Ana sayfa
  2. Nedir?
  3. Yüksek Sıcaklıkta Deformasyon(Sürünme)

Yüksek Sıcaklıkta Deformasyon(Sürünme)

sürünme 4

Malzemelerde sabit yük veya gerilme altında zamanla meydana gelen plastik deformasyona “sürünme” denir. Sıcaklık arttıkça sürünme olayı hızlanmaktadır. Düşük sıcaklıklarda plastik şekil değişimi, sadece malzemeye uygulanan gerilmeye bağlıdır. Sürünmenin neden olduğu plastik deformasyon ise gerilme yanında sıcaklık ve zamana bağlıdır. Sabit bir sıcaklıkta ve sabit bir gerilme veya yük altında malzemenin zamanla plastik deformasyona uğraması olarak tanımlanan sürünme olayının genel bir kural olarak aşağıdaki koşullarda başladığı bilinmektedir. Burada Tm, K cinsinden malzemenin ergime sıcaklığıdır.

sürünme

Metaller içinsıcaklık > (0,3-0,4)Tm

Seramikler içinsıcaklık > (0,4-0,5)Tm

Sürünme deneyi, numuneye sabit sıcaklıkta sabit bir yük (veya gerilme) uygulandığında kırılmaya kadar geçen süre ve plastik deformasyon miktarının ölçüldüğü bir deneydir ( Şekil 1.1).  Günümüz teknolojisinde sürünmeye dirençli malzemelerin seçiminde 200.000-300.000 saatlik (24-33 yıl) sürelerdeki sürünme özelliklerinin bilinmesine ihtiyaç vardır. Bu kadar uzun süreli deneyler yapmak çok zor ve masraflıdır. Bu nedenle, yüksek sıcaklık ve yüksek gerilmelerin uygulandığı kısa süreli sürünme deneyleri sonuçlarının daha düşük sıcaklıklar için ekstrapolasyonu yapılarak uzun süreli sürünme özelliklerinin tahmini yapılır. Bugün kısa süreli sürünme deneyi sonuçları yardımı ile malzemelerin uzun süredeki sürünme davranışlarının belirlenmesinde kullanılan çok sayıda ekstrapolasyon metodu bulunmaktadır.

sürünme 3

Sürünme ve Sürünmeye Dayanıklı Çelikler

Yüksek sıcaklık çelikleri, yüksek sıcaklıklarda yüke maruz kalan uygulamalarda kullanılan sürünmeye dayanıklı malzemelerdir. Yüksek sıcaklık malzemelerinin tipik uygulama alanları; termik santraller, gaz türbinleri, kimyasal tesisler ve endüstriyel fırınlardır.

Termik santrallerin çalışma sıcaklıkları 300-650°C arasındadır. Gaz türbinleri 700°C üzerindeki sıcaklıklarda çalışır. Yüksek sıcaklık reaktörleri ise daha yüksek sıcaklıklarda çalışırlar. Hava taşıtlarındaki güç ünitelerinde ve kimyasal üretim yapan fabrikalarda işlem sıcaklıkları 1100°C civarındadır. Endüstriyel ısıl işlem fırınlarında da sıcaklıklar 1000°C üzerindedir.

sürünme 2

Yüksek sıcaklık ortamlarında kullanılan malzemeler aynı zamanda yüke de maruz kaldıklarından bu malzemelerin sürünme dayanımları en önemli özelliğidir. Düşük yüksek sıcaklıklarda kullanılan malzemeler için ise dizayn hesaplamalarında, çalışma sıcaklığındaki akma dayanımı karakteristik mekanik özellik olarak kullanılır. Yüksek sıcaklık ortamlarında kullanılan cıvata gibi bağlantı elemanlarında aranan özellik ise yüksek gerilme gevşemesi direncidir.

Bir Cevap Yaz

Hasan Esad Hakkkında

avatar

Hasan Esad

makine mühendisliği mezunu olup halen makine mühendisliğinde yüksek lisansa Ayrıca gedik üniversitesinde kaynak mühendisliğine devam etmekteyim. Yorumlarınız, düşünce ve tavsiyeleriniz benim için çok önemli. Yazılarım için soru ve görüşlerinizi bekliyorum.

Bir Cevap Yaz

E-Posta adresiniz paylaşılmayacaktır. Doldurulması zorunlu alanlar işaretlenmiştir *