«
  1. Ana sayfa
  2. Bilim
  3. Karanlık Madde Nedir?

Karanlık Madde Nedir?

karanlik_madde

Karanlık Madde Nedir?

Karanlık madde, kozmoloji ve astronomi ile ilgili gözlemleri açıklamak için öne sürülen bir madde türüdür. Karanlık madde parçacıkları, ışıkla etkileşmediği için doğrudan gözlemlenemez, ancak çevrelerinde sebep oldukları etkiler sayesinde varlıkları anlaşılabilir. Evrendeki toplam madde miktarının yaklaşık %84’ünün karanlık madde olduğu düşünülüyor. Karanlık maddeyi oluşturan parçacıkların niteliği, günümüzde hala tartışma konusudur. Pek çok araştırma grubu, doğrudan ya da dolaylı yöntemlerle, karanlık madde parçacıklarını belirlemek için çalışıyor.

“Jüpiter ne kadar büyük?”

Karanlık maddenin varlığına işaret eden pek çok gözlemsel veri var. Birincisi gökcisimlerinin içinde bulundukları gökadaların merkezleri etrafındaki dönme hızlarının gökadaların merkezine olan mesafeye bağlı olarak değişiminin açıklanabilmesi için sadece ışıkla etkileşen madde miktarı yeterli olmuyor. Kayıp kütle problemi olarak adlandırılan bu durumun sebebinin ışıkla etkileşmediği için doğrudan gözlemlenemeyen karanlık madde parçacıkları olduğu düşünülüyor.

karanlik_madde_1

Karanlık maddenin varlığına işaret eden bir diğer gözlemsel olgu ışığın uzayda bükülmesi ile ilgili. Genel görelelik kuramı kütlenin uzayı eğdiğini söyler. Işık ışınlarının uzayın eğrilinden etkilenmesi, bazı gökcisimlerinin olduğundan daha büyük görünmesine neden olur. Merceklerin nesneleri olduğundan daha büyük göstermesine benzediği benzediği için kütleçekimsel mercekleme olarak adlandırlan bu olgu sayesinde, bir sistemin sadece geometrisini inceleyerek içerdiği kütle miktarı hesaplanabilir.

Gökada kümeleri ile ilgili gözlemler de karanlık maddenin varlığına işaret ediyor. Örneğin Abell 2009 gökada kümesindeki karanlık madde miktarının güneş’in kütlesinin  katından daha fazla olduğunu hesaplanıyor.

“Gezegen avcısı teleskop ile yeni gezegenler aranacak.”

Karanlık maddenin niteliği hakkındaki tartışmalar ve araştırmalar hala devam ediyor. Gözlemler ile sadece sıradan maddenin varlığına dayalı kuramsal hesaplar arasındaki uyumsuzluğun bir kısmı, çok az ışık yaydığı için gözlemlenmesi çok zor olan sıradan maddelerden kaynaklanıyor olabilir. Ancak büyük patlama ile üretilebilecek sıradan madde miktarının bir üst sınırı var ve bu  miktar gözlemleri açıklamak için yeterli değil. Newton’un ve Einstein’ın kütleçekim yasalarını değiştirerek verileri açıklamaya çalışan kuramlar olsa da karanlık madde hipotezinin fizikçiler arasında yaygın olarak kabul gördüğü söylenebilir. Var oldukları öne sürülen karanlık madde parçacıkları arasında diğer parçacıklarla sadece kütle kütleçekimi ve zayıf kuvvet(dört temel kuvvetten biri) aracılığıyla etkileşen parçacıklar ve aksiyonlar sayılabilir.

karanlik_madde_2

Karanlık madde parçacıklarını gözlemlemek ve niteliklerini belirlemek için pek çok araştırma yapılıyor. Bu çalışmalar, doğrudan gözlemlemeler ve dolaylı gözlemler olarak ikiye ayrılabilir. Genellikle yer altına inşa edilen laboratuvarlarda yapılan doğrudan gözlem araştırmalarında karanlık madde parçacıklarının dedektörler içindeki atomlardan saçılmaları belirlenmeye çalışılır. Dolaylı gözlemlerde ise karanlık madde parçacıklarının bozunması ya da yok olması sırasında oluşabilecek ürünler araştırılır.

Kaynak:Bilim Teknik

Bir Cevap Yaz

Hasan Esad Hakkkında

avatar

Hasan Esad

makine mühendisliği mezunu olup halen makine mühendisliğinde yüksek lisansa Ayrıca gedik üniversitesinde kaynak mühendisliğine devam etmekteyim. Yorumlarınız, düşünce ve tavsiyeleriniz benim için çok önemli. Yazılarım için soru ve görüşlerinizi bekliyorum.

Bir Cevap Yaz

E-Posta adresiniz paylaşılmayacaktır. Doldurulması zorunlu alanlar işaretlenmiştir *